Mr.Trung : 097.837.2346
Ms. Trang : 093.637.2346
Email:vietviewtour@gmail.com

RUỘNG BẬC THANG - “HỒN QUÊ” VÙNG SƠN CƯỚC

  07/10/2016

  Nguyễn đức trung

     RUỘNG BẬC THANG - “HỒN QUÊ” VÙNG SƠN CƯỚC

Khi tiết thu mát mẻ tràn về cũng là thời điểm mà những thửa ruộng bậc thang vàng rực màu của mùa lúa chín, những thửa ruộng bậc thang mang trên mình màu vàng óng của sự sống, của sự ấm no và niềm hạnh phúc hân hoan của nhưng con người vùng núi cao khi mùa vàng bội thu trên những thửa ruộng mà họ kỳ công chăm bón…. và đó cũng là khoảng thời gian mà du khách thập phương tìm về nơi đây để được thả hồn mình bồng bềnh trên “những con sóng” của núi đồi mênh mông trùng điệp, để tìm cho mình những thước phim, những tấm hình tuyệt đẹp….về phong cảnh mà có lẽ rằng chẳng nơi nào khác có được!

Ruộng bậc thang là thành quả ra đời từ hoạt động sản xuất mưu sinh hàng trăm năm của con người định cư sinh sống trên vùng núi cao này. Để có được một bức tranh tuyệt mỹ khổng lồ về ruộng bậc thang, những cư dân nơi đây đã phải gọt rũa, tỉa tót từng ngày trên “những đường cong uốn lượn”.

Ở Việt Nam hình thức canh tác này cũng rất phổ biến ở các vùng cao như Tây Nguyên, Tây Bắc hoặc các vùng Trung du ở Bắc bộ…

Huyền sử vùng Tây Bắc kể rằng, cách đây khoảng 400 năm, những tộc người H’mông, Dao, La Chí... di cư từ nơi nào đó đến vùng Tây Bắc để khai khẩn và định cư sinh sống, nhưng lúc đó bốn thung lũng lớn của vùng Tây Bắc là Mường Thanh (Điện Biên), Mường Lò (Yên Bái), Mường Than (Lai Châu), Mường Tấc (Sơn La) đã có những tộc người bản địa là Thái, La Ha sinh sống. Vì thế, họ phải chọn những dải núi như Khau Phạ (Mù Cang Chải - Yên Bái), Hoàng Liên Sơn (Sa Pa – Lào Cai) và Tây Côn Lĩnh ( Hoàng Shu Phi – Hà Giang) nơi có độ cao trên 1000M so với mực nước biển để dựng bản, dựng mường. Những tộc người này đã phải chọn hình thức canh tác ngô, lúa nương trên những quả núi đất có độ dốc cao để lấy lương thực đảm bảo cho đời sống mưu sinh. Ban đầu, những thửa ruộng bậc thang chỉ hình thành dưới chân núi để họ chủ động nguồn nước suối tưới tiêu, nhưng sau này, khi dân số tăng lên, họ bắt đầu khai khẩn ruộng bậc thang lên cao dần trên đỉnh núi, và từ đó những thửa ruộng bậc thang kỳ vĩ được hình thành ôm quanh những quả núi như ngày nay tạo cho chúng ta “những tuyệt tác bất hủ có một không hai”. Công việc khai khẩn được nối tiếp từ năm này qua năm khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác, tạo nên các triền ruộng tựa như những bức tranh nghệ thuật hoành tráng “treo” trên các sườn núi và từ khi nào nó đã trở thành “hồn quê” của vùng sơn cước!

Từng khu ruộng bậc thang được xếp tầng tầng, lớp lớp, núi tiếp núi, đồi tiếp đồi, nằm ở thung lũng, ruộng leo lên đồi, ruộng lồi trên non. Do những thửa ruộng nằm trên những triền núi nên trong quá trình canh tác bị hụ thuộc rất lớn vào nguồn nước, trong mùa mưa, việc tưới nước được thực hiện bởi nhiều nguồn tài nguyên nước khác nhau: nước mưa, nước ao, nước mạch, vào mùa khô, chỉ có nước mạch và nước suối, nhưng các nguồn nước này cũng chỉ có với một dung lượng hạn chế.

Từ những đặc điểm tài nguyên nước ở trên địa bàn sinh sống, đã góp phần tạo ra, dấu ấn trong tri thức dân gian về nước. Chẳng hạn tri thức ứng xử với nguồn nước mạch trên núi cao của họ rất phong phú, đa dạng và độc đáo. Hay nói cách khác, người dân ở nơi đây đã biết thích nghi, biết tận dụng đặc điểm nguồn nước trên địa bàn sinh sống của mình để phục vụ đời sống, phát triển kinh tế, văn hoá xã hội cho dân tộc mình. Tại các ruộng bậc thang ở triền núi thấp nơi có sông, suối chảy qua, cư dân nơi đây đã chế tạo ra những “cọn nước” (bánh xe nước) để lấy nước từ những con sông, con suối dẫn về đổ nước vào những thửa rộng ở trên cao. Tại những thửa ruộng cao hơn, họ dùng nguồn nước có sẵn từ các hồ chứa nước trên đỉnh núi, những mạch nước ngầm trên cao từ đó thả cho nước chảy tràn từ các ruộng cao cho đến các ruộng thấp, hệ thống thủy lợi được xây dựng bằng những cây tre, cây nứa…để làm mương, làm máng dẫn nước về ruộng.

Nhìn từ trên cao, những ruộng bậc thang giống như một bức tranh uốn lượn mềm mại, đó là lí do vì sao người Tây Bắc luôn tự hào về vùng đất mà chính họ đã tạo nên nét văn hóa độc đáo cho chính họ. Nhìn từ góc độ văn hóa, những ruộng bậc thang còn được xem như là hình ảnh đặc trưng và gần như là biểu tượng của khu vực vùng cao. Ruộng bậc thang là phương thức canh tác nông nghiệp chính, được bảo tồn và phát triển bền vững, đảm bảo cung cấp lương thực cho bà con vùng núi, đưa đặc sản nếp nương, gạo tám vùng cao đến với người dân miền xuôi và cũng là sản phẩm du lịch độc đáo cho vùng cao. Rất nhiều du khách nước ngoài khi tới Việt Nam đã đặt tour du lịch đến vùng Tây Bắc chỉ với mục đích được tận mắt ngắm nhìn vẻ đẹp kỳ thú của những thửa ruộng bậc thang và làn sương khói lan tỏa chiều chiều trên những nóc nhà mờ ảo lấp ló sau những dãy núi.
Ruộng bậc thang hấp dẫn không chỉ du khách Việt mà  cả du khách nước ngoài cũng đều mong muốn được ghi lại hình ảnh của mình giữa bao la trời đất, có thung lũng xanh tươi, có ruộng bậc thang và bóng áo chàm thấp thoáng giữa núi non trùng điệp. Hình thức canh tác trên những thửa ruộng bậc thang là một hoạt động nông nghiệp truyền thống nhằm nuôi sống con người mà xoay quanh loại hình này còn có biết bao các yếu tố văn hóa, xã hội, tôn giáo, tín ngưỡng liên quan…. Ngòai ra quần thể ruộng bậc thang còn chứng minh không chỉ riêng người Kinh mới có văn minh lúa nước mà những tộc người vùng cao cũng làm lúa nước rất tài giỏi. 

Đến với vùng núi Tây Bắc du khách sẽ không khỏi ngỡ ngàng khi được ngắm ruộng bậc thang với những nấc thang uốn lượn bao quanh sườn núi như những bậc thang lên thiên đường làm cho du khách ngỡ mình đang đi vào chốn tiên cảnh. Đặc biệt khi du khách tới đây vào dịp tháng 9,tháng 10 thì nơi đây được khoác lên mình 1 chiếc áo mới màu vàng rực như những dải lụa vàng phủ khắp từ trên đỉnh xuống đến tận chân núi. Ngày mùa mới tươi vui ,du khách sẽ cảm thấy căng tràn nhựa sống nơi núi rừng Tây Bắc!

Đóng góp ý kiến

Call: 097.837.2346